Αγιουρβέδα είναι το αρχαίο Ινδικό σύστημα ιατρικής πού στις μέρες μας κίνησε το ενδιαφέρον πολλώνγιατρών.Η Αγιουρβέδα είναι ιατροφιλοσοφικό σύστημα και βλέπει τον άνθρωπο ολιστικά, τον βλέπει δηλαδή ως ψυχοσωματική οντότητα. Tα κείμενα τουσυστήματος είναι καταγραμμένα από το 700 π.Χ και στην ουσία είναι το ίδιο σύστημα με την Ιπποκρατική ιατρική. Δεν γνωρίζουμε ποιο προήλθε από το άλλο. Το σημερινό ενδιαφέρον για την Αγιουρβέδα οφείλεται κυρίως στην αποτυχία της κλασικής ιατρικήςνα θεραπεύσει ουσιαστικά την αιτία των ασθενειών και επίσης στο γεγονός ότι τα σύγχρονα χημικά φάρμακα εμφανίζουν πλήθος παρενεργειών. Μεγάλο ενδιαφέρον για την Αγιουρβέδα παρατηρείται στην Αμερική, κυρίως εξαιτίας της προβολής του συστήματος από τον Dr. Chopra του οποίου τα βιβλία κυκλοφορούν διεθνώς. Σύμφωνα με τη θεωρία στη δομή και τη λειτουργία του οργανισμού συμμετέχουντρεις βασικοί παράγοντες. Οι τρεις ιδιότητες(ντόσας),τα επτάσυστατικά(ντάτους) και οι απεκκρίσεις(μάλα).

Οι τρεις ιδιότητες είναι:

- ο Aέρας (Βάτα)
- η Φωτιά (Πίττα) και
- το Νερό (Κάφα)

Οι ιδιότητες ελέγχουν τις λειτουργίες της φυσιολογίας και της βιοχημείας τουοργανισμού. Τα συστατικά συμμετέχουν στη δομήτων κυττάρων και οι απεκκρίσεις αποβάλλονται αφού πρώτα χρησιμοποιηθούν σε κάποιο στάδιο του μεταβολισμού της τροφής. Η υγεία κρίνεται με βάση την ισορροπία στην οποίαβρίσκονται οι τρεις αυτοί παράγοντες. Εξ' αιτίας κάποιων επιδράσεων η ισορροπία αυτή διαταράσσεται και ο οργανισμός μέσω ενός μηχανισμού ομοιόστασης προσπαθεί να την αποκαταστήσει είτε αποβάλλοντας τα στοιχεία που περισσεύουν είτε χρησιμοποιώντας από τις αποθήκες του αυτά που λείπουν. Παρατηρώντας αυτές τις λειτουργίες ο θεραπευτής βλέπει που είναι το πρόβλημα και δρα βοηθώντας τον οργανισμό να ξαναβρεί την ισορροπία.

Η διατροφή είναι βασικός παράγοντας σ αυτό το σύστημα αφενός γιατί με την τροφή συντηρείται ο οργανισμόςκαι γεμίζουν οι αποθήκες του με τα απαραίτητα στοιχεία αφετέρουγιατί οι διάφορες τροφές επηρεάζουν αυξομειώνοντας τιςτρεις ιδιότητες. H τροφή δηλαδή μπορεί να παίζει το ρόλο του απορυθμιστή αλλά και το ρόλο του ρυθμιστή της ισορροπίας του οργανισμού.

Στην Αγιουρβέδα οι τροφές εξετάζονται με βάση τις γεύσεις που είναι έξι .Η αλμυρή, η γλυκιά, η πικρή, η ξινή, η στυφή και η καυτερή. Κάθε γεύση επηρεάζει τις ιδιότητες είτε ισορροπώντας τους είτε αυξάνοντας τους. Έτσι η πικρή, η στυφή και η καυτερή γεύση αυξάνουν τον αέρα ενώ η ξινή, η αλμυρή και η γλυκιά τον ισορροπούν. Η αλμυρή, η ξινή και η καυτερή αυξάνουν τη φωτιά ενώ η γλυκιά η στυφή και η πικρή την ισορροπούν. Η γλυκιά, η αλμυρή και η ξινή αυξάνουν το νερό, ενώ η καυτερή, η πικρή και η στυφή το ισορροπούν.

- Ξινές είναι οι γεύσεις του λεμονιού, του πορτοκαλιού, της φράουλας, του γιαουρτιού κ.λ.π.

- Γλυκές είναι οι γεύσεις των δημητριακών, του ρυζιού, των λιπαρών, του γάλατος, της ζάχαρης κ.λ.π.

- Καυτερές είναι αυτές του πιπεριού, του τζιντζερ, της πάπρικας, του μάραθου, της μουστάρδας, του σκόρδου, του κρεμμυδιού, του μοσχοκάρυδου κ.λ.π.

- Πικρές είναι του κόλιανδρου, της τσουκνίδας, του άλατος κ.λ.π.

- Στυφές είναι του μελιού, του καφέ, του τσαγιού, του φασκόμηλου κ.λ.π.

- Αλμυρή είναι η γεύση του άλατος.

Στο σύστημα αυτό θεωρείται σημαντικό να περιλαμβάνονται σε κάθε γεύμα και οι 6 γεύσεις, αλλά να υπερισχύουν αυτές που χρειάζεται ο κάθε τύπος με βάση την ιδιοσυγκρασία του.

Με βάση τη θεωρία των 3 ιδιοτήτων αναγνωρίζονται εννέα τύποι:

1. Ο καθαρός τύπος του αέρα.
2. Ο καθαρός τύπος της φωτιάς.
3. Ο καθαρός τύπος του νερού.
4. Ο μικτός τύπος που υπερισχύει ο αέρας και μετά η φωτιά.
5. Ο μικτός τύπος που υπερισχύει ο αέρας και μετά το νερό.
6. Ο μικτός τύπος που υπερισχύει η φωτιά και μετά ο αέρας.
7. Ο μικτός τύπος που υπερισχύει η φωτιά και μετά το νερό
8. Ο μικτός τύπος που υπερισχύει το νερό και μετά ο αέρας
9. Ο μικτός τύπος που υπερισχύει το νερό και μετά η φωτιά.

Πολλά από αυτά που αναφέρονται στο Αγιουρβεδικό σύστημα ξαναανακαλύφθηκαν από την κλασική ιατρική μετά από πολλούς αιώνες. Οι περισσότερες ιδέες της Αγιουρβέδα είναι συμβατές με την σύγχρονη ιατρική κυρίως στα θέματα που αφορούν το σώμα αλλά η Αγιουρβέδα προχωράει ακόμη παραπέρα γιατί θεωρεί τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική οντότητα, πράγμα που δεν απασχολεί την κλασική ιατρική. Εκτός από τη διατροφή που είναι κάποιου είδους φάρμακο χρησιμοποιούνται κυρίως φάρμακα που παρασκευάζονται από φυτά και ζώα. Υπάρχουν και φάρμακα που παράγονται από μέταλλα και ορυκτά. Σήμερα κυκλοφορούν στο εμπόριο συσκευασμένα Αγιουρβεδικά φάρμακα που είναι φυτικής προέλευσης.

Η Αγιουρβέδα είναι θεραπευτικό σύστημα που ασχολείται με όλες τις παθήσεις εκτός από τις καθαρά χειρουργικές. Η κύρια δράση της είναι σε χρόνιες παθήσεις που υπάρχει το στοιχείο της τοξίνωσης του οργανισμού. Η διάγνωση στην Αγιουρβέδα είναι αρκετά πολύπλοκη διαδικασία και απαιτεί εκπαιδευμένο θεραπευτή. Υπάρχει η οκτάβα της διάγνωσης που περιλαμβάνει την εξέταση του σφυγμού, την εξέταση των ούρων, την εξέταση των κοπράνων, την εξέταση της γλώσσας, την εξέταση της φωνής, την εξέταση του δέρματος, την εξέταση των ματιών και την εξέταση του προσώπου. Επίσης βρίσκεται ο τύπος της ιδιοσυγκρασίας και μελετείται η παρούσα αλλά και η παρελθούσα συμπτωματολογία και ο συνδυασμός των παραπάνω παραμέτρων οδηγεί τον θεραπευτή στη θεραπευτική του πρόταση.

Η Αγιουρβέδα έχει σαφώς σχέση με τη φυτοθεραπεία και τη φυσιοθεραπεία τις οποίες και περιλαμβάνει. Στην Ινδία υπάρχουν γιατροί που θεωρούν και την ομοιοπαθητική ως εξελιγμένο κομμάτι της Αγιουρβέδα. Η προσωπική μας εμπειρία δείχνει ότι τα δύο αυτά συστήματα συνεργάζονται και έτσι υπάρχει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετοί ιατροί που εφαρμόζουν τις Αγιουρβεδικές τεχνικές και συνεχώς προστίθενται κι άλλοι γιατί βλέπουν τα θεραπευτικά αποτελέσματα.

Η λέξη Ayurveda είναι σύνθετη και αποτελείται από τη λέξη Ayus που σημαίνει ζωή και από τη λέξη veda πουσημαίνει επιστήμη-γνώση οπότε η επιστήμη Αγιουρβέδα είναι η γνώση της ζωής. Στην Αγιουρβέδα συνυπάρχουν η φιλοσοφική διάσταση και η επιστήμη στην αντιμετώπιση του ανθρώπου ως βιολογικού οργανισμού και ως πνευματικής οντότητας. Είναι επιστημονικό και φιλοσοφικό σύστημα ταυτόχρονα. Οι σύγχρονες επιστήμες και η φιλοσοφία δεν επικοινωνούν πλέον. Στις αρχαίες παραδόσεις η φιλοσοφία και η επιστήμη είχαν κοινό στόχο ,την ισόρροπη ανάπτυξη του ανθρώπου ως βιολογικό οργανισμό και ως πνευματική οντότητα. Σύμφωνα με την Ινδική (Iπποκρατική) αντίληψη ο σκοπός της ζωής είναι η πνευματική ανάπτυξη (Νους υγειής εν σώματι υγειές) οπότε αναγκαστικάκαι η θεραπευτική θα στοχεύει προς αυτή την κατεύθυνση. Μέσα από την εξέλιξη της τροφής στον οργανισμό παράγονται οι λεπτές εκείνες ύλες που θρέφουν εκτός από το υλικό και τα ανώτερα σώματα του ανθρώπου. Η Αγιουρβέδα προχωράει πέρα από το υλικό σώμα ,προχωράει δηλαδή πέρα από την επιστήμη του εργαστηρίου και μπαίνει στο χώρο της φιλοσοφίας στο πως επιτυγχάνεται ο σκοπός. Παρά τις τεράστιες ανακαλύψεις της ιατρικής το πρόβλημα της θεραπείας δεν έχει λυθεί. Οι ανίατες ασθένειες εξαπλώνονται με ραγδαίους ρυθμούς και οι παρενέργειες των χημικών φαρμάκων δημιουργούν όλο και περισσότερους ασθενείς. Η Αγιουρβέδα και άλλες εναλλακτικές θεραπευτικές δεν έρχονται να καταργήσουν τη σύγχρονη ιατρική αλλά να τη βοηθήσουν στον μεγάλο της σκοπό, την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου. Δεν είναι καθόλου αναχρονισμός να χρησιμοποιείς την γνώση και την εμπειρία χιλιάδων χρόνων πλουτίζοντας τη θεραπευτική φαρέτρα.